काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङलाई वासिङ्टन पुग्नेबित्तिकै विमानस्थलमै पुगेर स्वागत गरे । न्यानो पारस्परिक सम्बन्ध नभएको प्रतिस्पर्धी राष्ट्रका राष्ट्रपतिलाई अमेरिकाले दिएको यो दुर्लभ आतिथ्यता अहिले विश्वभर चर्चाको विषय बनेको छ । सामान्य शिष्टाचारका हिसाबले हेर्दा यो एउटा आतिथ्यपूर्ण व्यवहार मात्रै देखिन सक्छ । तर अमेरिका–चीन सम्बन्धको इतिहास, दुई देशबीचको रणनीतिक प्रतिस्पर्धा र अमेरिकी राष्ट्रपतिको प्रोटोकललाई हेर्ने हो भने यसको अर्थ निकै गहिरो छ ।
सीलाई स्वागत गर्न ट्रम्प पत्नी मेलेनियासहित मेरील्यान्डस्थित जोइन्ट बेस एन्ड्रुज पुगेका हुन् । अमेरिकी राष्ट्रपतिले विदेशी राष्ट्राध्यक्षलाई विमानस्थलमै पुगेर स्वागत गर्ने अभ्यास अहिले सामान्य छैन । अमेरिकी राष्ट्रपतिहरू प्रायः विदेशी नेताको औपचारिक स्वागत ह्वाइट हाउसमा गर्छन् । त्यसैले ट्रम्पको यो कदमलाई अमेरिकी कूटनीतिक परम्पराबाट भएको असाधारण विचलनका रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले व्याख्या गरेका छन् ।
अझ महत्त्वपूर्ण कुरा, यो स्वागत चीनका राष्ट्रपतिका लागि गरिएको थियो( अमेरिकाको सबैभन्दा ठूलो रणनीतिक प्रतिस्पर्धी मानिने देशका राष्ट्राध्यक्षका लागि । कूटनीतिमा हरेक भेटघाटको स्थान, स्वागतको तह, बस्ने व्यवस्था, रातो कार्पेटदेखि सैन्य सम्मानसम्मलाई अर्थपूर्ण रूपमा हेरिन्छ । त्यसैले राष्ट्राध्यक्ष स्वयं विमानस्थलमा पुग्नुले ‘तपाईँको भ्रमणलाई हामी उच्च प्राथमिकता दिन्छौँ’ भन्ने सिधा सन्देश जान्छ ।
सीको भ्रमण एक दशकभन्दा बढी समयपछि भएको उनको पहिलो अमेरिकी राजकीय भ्रमण हो । भ्रमणका क्रममा औपचारिक स्वागत समारोह, सैन्य सम्मान, द्विपक्षीय वार्ता र राजकीय भोजको कार्यक्रम राखिएको छ । औपचारिक स्वागत समारोहमा अमेरिकी सेनाका विभिन्न अंगका ४७९ जना सहभागी हुने कार्यक्रमसमेत सार्वजनिक गरिएको छ । यसको अर्थ अमेरिकाले चीनसँगका सबै मतभेद बिर्सियो भन्ने होइन । बरु ठीक उल्टो( मतभेद अत्यन्त गहिरो भएका कारण संवादलाई व्यवस्थापन गर्न उच्च तहको राजनीतिक सम्पर्क आवश्यक परेको संकेतका रूपमा यसलाई बुझ्न सकिन्छ ।
अमेरिका र चीनबीच व्यापार, प्रविधि, कृत्रिम बौद्धिकता, ताइवान, दुर्लभ खनिज तथा राष्ट्रिय सुरक्षासहितका विषयमा गम्भीर मतभेद छन् । दुवै देश विश्वको आर्थिक र प्राविधिक नेतृत्वका लागि प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन् । तर एउटै समयमा दुवै देश पूर्ण टकरावबाट बच्न पनि चाहन्छन् । व्यापार युद्धले विश्व अर्थतन्त्रमा पार्ने प्रभाव, आपूर्ति शृङ्खला, प्रविधि, दुर्लभ खनिज र विश्वव्यापी बजारको अन्तरनिर्भरता यस्तो अवस्थामा छ कि अमेरिका र चीनबीचको तनाव उनीहरू दुई देशमा मात्र सीमित रहँदैन ।
सीको यस भ्रमणअघि अमेरिका र चीनले व्यापारसम्बन्धी अस्थायी युद्धविरामलाई जनवरी १० सम्म लम्ब्याउने सहमति गरेका छन् । यसले तत्कालका लागि थप व्यापारिक तनाव बढ्न नदिने एउटा झ्याल खुला राखेको छ । त्यसैले विमानस्थलको स्वागत र व्यापारिक सहमतिलाई एउटै घटनाक्रमका दुई पाटा मान्न सकिन्छ( पहिलोले राजनीतिक वातावरण नरम बनाउने प्रयास देखाउँछ भने दोस्रोले त्यसलाई व्यावहारिक क्षेत्रमा लैजाने सम्भावना खोल्छ ।
